Comte dał początek pozytywizmowi
pozytywizm-Nazwanie epoki literackiej ?pozytywizmem" wiąże się ze stosowanym przez zachodnioeuropejski nurt światopoglądowo-filozoficzny terminem, skonkretyzowanym najpełniej przez francuskiego filozofa Augusta Comte'a (czyt. komta, 1798?1857) w jego sześciotomowym dziele Kurs filozofii pozytywnej (1830?1842).
?Pozytywny" to ? zdaniem Comte'a ? realny, zaprzeczający wszystkiemu co cudowne; użyteczny, służący konkretnym działaniom; pewny i ścisły; wreszcie względny (relatywny), co oznacza przeciwstawienie się wszystkiemu co absolutne. Pozytywizm cechuje przy tym nastawienie socjologiczne, skupiające uwagę badacza i filozofa na jednostce jako cząstce społeczeństwa i ludzkości.
Tak pojmowany pozytywizm rozwinął się przede wszystkim w Anglii, gdzie głównymi jego przedstawicielami byli: John Stuart Mill (1806?1873), Herbert Spencer (czyt. spenser, 1820?1903), Henry Thomas Buckle (czyt. baki, 1821?1862). Założenia nurtu opierały się na zaufaniu do nauki, na metodzie empirycznej i całej ówczesnej wiedzy przyrodniczej.
Pozytywistów łączyła niechęć do metafizyki oraz przekonanie, iż rozwój społeczeństw jest zdeterminowany przez prawa ewolucji i postępu. Zasady te wiązały się ściśle z postępującymi szybko zmianami cywilizacyjnymi, będącymi wynikiem rozwoju kapitalizmu europejskiego.
Podstawowe założenia pozytywizmu były więc zdecydowanie antyfeudalne.
Ideologia pozytywizmu na gruncie polskim była początkowo związana z programem ekonomiczno-społecznym tzw. pracy organicznej. Kierunek ten pojawił się już w okresie międzypowstaniowym ? najpierw w zaborze pruskim, a później w Galicji (Lwów). Jego wzmocnienie nastąpiło po upadku powstania styczniowego. Wówczas nawiązano bezpośrednio do wymienionych wyżej francuskich i angielskich myślicieli. Od tego momentu program pozytywistyczny ogarniał coraz to nowe dziedziny, przede wszystkim zaś literaturę, zdominowaną dotąd przez twórczość romantyczną. Dla polskiego pozytywisty literatura staje się dogodnym narzędziem służącym upowszechnianiu zadań o charakterze ogólnospołecznym, a także formą zapoznania czytelnika z kształtującą się cywilizacją i kulturą. Jest to tym skuteczniejsze, że unowocześniają się sposoby publikacji tekstów i rośnie rola prasy. Światopogląd pozytywistyczny tworzył warunki sprzyjające rozwojowi realizmu w literaturze, a także ? w początkowym okresie ? jej celom dydaktycznym i założeniom tendencyjnym. Dlatego w Polsce nazwą ?pozytywizm" zaczęto się posługiwać nie tylko dla określenia światopoglądu i programu społecznego, lecz również jako nazwą epoki literackiej.

(T. Bujnicki, Pozytywizm- podr. literatury dla klasy drugiej szkoły średniej, Warszawa 1993, s.11-12)

Comte urodził się w Montpellier we Francji. Studiował w Szkole Politechnicznej, w Paryżu.
Jego słynne dzieła to:
Cours de philosophie positive, 1830-1842
-Discours sur l?esprit positif, 1844
-Systeme de politique positive, 1851-1854.

August Comte (...) w swym głównym dziele Wyklad filozofii pozytywnej (1830-1842, t. 1-6) stworzył podstawy systemu filozofii pozytywnej, przy czym celem jego teoretyczno-naukowych badań było pytanie o rozwój, struktury i funkcje wiedzy w społeczeństwie. Jego teoria opiera się na tzw. prawie trzech stadiów, dotyczącym duchowego rozwoju ludzkości, każdej wiedzy szczegółowej oraz jednostki.
- W fazie teologicznej albo fikcyjnej człowiek wyjaśnia zjawiska w świecie działaniem sił ponadnaturalnych.
- Stadium metafizyczne albo abstrakcyjne jest w istocie zamaskowaną teologią, siły po-nadnaturalne bowiem zastąpione zostały jedynie abstrakcyjnymi (pustymi) istotowościami. Jest to stadium nieproduktywne, ale na danym etapie ostatnie, i dlatego stanowi przejście do następnej epoki.
- W stadium naukowym albo pozytywnym rezygnuje się z poszukiwania ostatecznych przyczyn, a zainteresowania poznawcze kierują się ku istniejącym faktom. Podstawą jest obserwacja, która - stanowiąc punkt wyjścia - pozwala poznać ogólne prawidłowości. Wraz z ostatnim stadium ludzki duch osiąga najwyższy stopień rozwoju, lecz w innych dziedzinach może pozostawać jeszcze na niższych szczeblach.
Znaczenie tego, co ?pozytywne", obejmuje także: faktyczność i użyteczność, co pozwala również przezwyciężyć rozdział teorii i jej praktycznego zastosowania; pewność - w odróżnieniu od nierozstrzygalności problemów metafizycznych; ścisłość; ustananwialność; a także relatywizm - w miejsce dążenia do absolutu. Poszczególnym stadiom odpowiadają poszczególne formy społeczne: teologicznej kościelno-feudalna, metafizycznej - rewolucyjna, pozytywnej zaś - naukowo-przemysłowa.
W obrębie nauki można ustalić pewną hierarchię: naczelne miejsce przypada matematyce, następnie idzie astronomia, potem fizyka, chemia, biologia - aż do socjologii. W tym porządku najwyżej ceni się osiągnięty przez ilaną naukę stopień pozytywności, a także wzajemną zależność nauk. Im niżej nauka się znajduje w tej hierarchii, tym bardziej wzrasta złożoność procesów. /. którymi ma do czynienia.
l )Duże znaczenie przypisuje COMTE socjologii, lako nauce o całości ludzkich stosunków, jednak - według niego - nie osiągnęła ona jesz-i /e stanu nauki pozytywnej.
Dlatego należy ją rozbudować, tak aby na podstawie pewnych prognoz dotyczących rozwoju społecznego mogły zostać poprawione warunki życia, podstawą proklamowanej przez niego w późniejszym okresie religii pozytywnej ma być miłość ludzkości jako istoty najwyższej, co COMTE nazywa altruizmem.
((P. Kunzman, F.-P. Burkard, F. Wiedemann, Atlas Filozofii, Warszawa 1999, s. 165)