Artur Schopenhauer (1788-1860)

Artur Schopenhauer był w pochodzenia gdańszczaninem. Główne hasło jego filozofii brzmiało ?Świat jest moim wyobrażeniem?. Gdy w 1820 roku wydał swoje dzieło, dzięki któremu się habilitował, spotkało go rozgoryczenie, dzieło to nie spotkało się z ciepłym przyjęciem. Dlatego też osiadł we Frankfurcie nad Menem, odludny, niezadowolony.

Słynne dzieła Schopenhauera:
Ueber die vieifache Wurzel des Satzes vom zureichenden Grunde, 1813
Die Welt als Wille und Vorstellung, 1819
Die beiden Grundprobleme der Ethik (Die Freiheit des Willens, 1839, Das Fundament der Moral, 1840)
Parerga und Pamlipomena, 1851

Podstawę etyki SCHOPENHAUERA stanowi rozróżnienie między charakterem empirycznym i intelligibilnym. Intelligibilny charakter człowieka powstaje w wyniku swobodnego uprzedmiotowienia jedynej woli i określa, w sposób niezmienny, rodzaj jego indywidualnej istoty. Oddziałujące na tę podstawę - jako coś, co jest dane - wpływy zewnętrzne wywołują określone motywy, z których w sposób konieczny wynikają pewne działania. W nich przejawia się charakter empiryczny człowieka, który nie kształtuje się swobodnie, ponieważ jest - podległym prawom natury - przejawem woli leżącej u jego podstaw. Człowiek działa nie dlatego, że najpierw poznaje, a następnie chce, lecz działa wówczas, gdy poznaje, czego chce. Jeśli działania człowieka z konieczności wynikają z jego charakteru, to według SCHOPENHAUERA - nie ma sensu ustanawiać praw etycznych. Ogranicza się więc on jedynie do opisu tego, co uważa się za moralne.
Podstawą moralności jest współczucie. Jest ono możliwe, ponieważ wszystkie istoty wywodzą się z jednej woli i w swym wnętrzu są sobie równe. W innym widzę samego siebie, w cierpieniu innego dostrzegam moje własne cierpienie.
Przez taką identyfikację dobro innego staje się dla mnie tak samo istotne, jak moje własne. Dotyczy to nie tylko ludzi, ale wszelkich żywych istot.
Im bardziej człowiek staje się świadomy życia, tym lepiej poznaje, że wszelkie życie jest cierpieniem. Wola dąży do zadowolenia i spełnienia. W świecie nie może ich osiągnąć: żadne zaspokojenie nie jest trwałe i żaden cel nie oznacza końca dążenia. Ilość cierpienia jest niewyczerpana i wzrasta ze świadomością. Jedynie w sztuce, w oglądzie idei, wola znajduje krótkotrwałe zaspokojenie. Z tego poznania wynikają dwa nastawienia do życia. W afirmacji woli człowiek z pełną świadomością przyjmuje życie takim, jakie jest, i w całości akceptuje swoje własne, ze wszystkim, co się w nim wydarzyło i co jeszcze nastąpi. Odrzucając wolę, poszukuje on możliwości przezwyciężenia cierpienia przez wygaszenie życiowego pędu. Drogę tę. według SCHOPENHAUER A, zapoczątkowali asceci hinduscy i chrześcijańscy.
(P. Kunzman, F.-P. Burkard, F. Wiedemann, Atlas Filozofii, Warszawa 1999, s.161)