|
John Stuart Mill
J. St. Mill należał do angielskich empirystów. Urodzony w roku 1806, wychowany przez ojca Jamesa, dostał gruntowne wykształcenie. Zmarł w roku 1873. Był szefem India House, był również członkiem parlamenty, życie spędził poświęcając się karierze pisarza i polityka, opowiadając się za liberalizmem.
Pisma Milla:
-System Logiki 1843
-Utylitaryzm 1861
-O wolności
-Uwagi o rządzie reprezentatywnym
W swoim Systemie logiki (1843) chciał MILL stworzyć podstawy ogólnej metodologii, jednej dla wszystkich nauk. Rozwinięta przez niego przy tej okazji logika indukcyjna polega na wnioskowaniu o ogólnej prawidłowości na podstawie analizy zjawisk danych w doświadczeniu, powtarzających się regularnie. Logika indukcyjna służy mu również jako podstawa tzw. nauk dedukcyjnych (matematyka, logika formalna).
Z uwagi na jedność metody, również w naukach humanistycznych stosuje tylko opisy odwołujące się do prawidłowości przyczynowo-skutkowej.
Z wprowadzonych przez niego rozróżnień językowych w okresie późniejszym znaczenie zachowało odróżnienie denotacji (przedmiot, do którego odnosi się wyrażenie) i konotacji (sensu) wyrażenia (np. ?rumak" i ?szkapa" w odniesieniu do konia).
W Utylitaryzmie MIEL broni utylitarystycznej etyki przed krytykami. Celem utylitaryzmu jest:
?możliwie najwięcej szczęścia dla możliwie największej liczby ludzi". Tak jak każda jednostka z natury dąży do szczęścia indywidualnego, tak dobro wszystkich jest dążeniem ogółu ludzi. Moralną słuszność jakiegoś działania można mierzyć skutkiem, jakiego się po nim oczekuje, przy czym miernikiem jest wzrost poczucia szczęścia (przyjemności) i zmniejszenie poczucia nieszczęścia (cierpienia) tych, których dotykają następstwa takich działań.
W odróżnieniu jednak od BENTHAMA, stwierdza MIEL, że należy przy tym brać pod uwagę nie tylko ilość szczęścia (przyjemności), lecz przede wszystkim jego jakość, ponieważ nie każdy taki stan jest w równej mierze wartościowy. Kryterium pozwalającym na porównanie jakości z ilością jest sąd tych, którzy na podstawie własnego doświadczenia posiadają najlepszą możliwość takiego porównania.
W pracy O wolności MILE w sposób zdecydowany opowiada się za wolnością indywidualną i społecznym pluralizmem, a przeciw tyranii tłumu i opinii publicznej. Odróżnia on działania, które w pierwszym rzędzie dotyczą nas samych, od tych, które odnoszą się głównie do innych. Te ostatnie znajdują swoje granice w wolności innego i tylko w odniesieniu do nich dozwolona jest interwencja państwa.
Wolność poglądów i dyskusji nie może natomiast podlegać żadnym ograniczeniom.
( P. Kunzman, F.-P. Burkard, F. Wiedemann, Atlas Filozofii, Warszawa 1999, s. 165)
|