ANAKSAGORAS

Urodził się 500/496 roku p.n.e. prawdopodobnie w Klazomenai, a zmarł w roku 428 p.n.e. w Lampsakos. Był greckim filozofem. Studiował w Milecie i Egipcie, później zaś nauczał w Atenach, gdzie poznaje Peryklesa i z którym utrzymuje bliskie kontakty. Przez przeciwników Peryklesa zostaje oskarżony o bezbożność i zostaje wygnany z miasta. Na stałe osiada się w Lampsakos i spędza tam resztę swojego życia. Anaksagoras nosił przydomek ?duch?. Twierdził on, że przyczyną ruchu świata jest rozumny ?duch?. Uważał on, że z niczego nie może powstać nic. Twierdził, że każda rzecz nosi w sobie część innych. Świat nie powstaje z czterech podstawowych żywiołów, jak mniemał Empedokles, ani też z jednorodnej materii ? jak uważał Demokryt ? tylko z chaotycznej mieszaniny wszystkich rzeczy, które ukształtują się dopiero później. ?Wszystkie rzeczy były razem, nieskończone pod względem liczby i małości. Żadna [z rzeczy] nie była widoczna ze względu na swoją małość, gdyż wszystkie otaczało powietrze (aer) i eter (aither), obydwa nieskończone.?

Zewnętrzna siła, nous, czyli duch ? umysł świata spowodowała powstanie ruchu wirowego, dzięki któremu z chaotycznej mieszaniny materii utworzyły się i pooddzielały różne przedmioty. Nous oddzielił najpierw od siebie aer i aither, oba skrajne stany materii. Aer ? to, co gęste, wilgotne, zimne, ciemne ? zebrał się w środku i utworzył Ziemię; aither ? rzadki, gorący, suchy i jasny wyrzucony został siłą odśrodkową na zewnątrz i utworzył niebo. W każdej rzeczy dominuje jedna z tych dwóch substancji, co decyduje o jej zewnętrznym wyglądzie i naturze.

(M.Vogt, Historia Filozofii dla wszystkich, Warszawa 2004, s.49)