Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Urodził się w roku 1770, zmarł w 1831. Jeden z wybitnych idealistów niemieckich. Osiadł w Jenie w wieku około 31 lat. Wykładał tam na uniwersytecie obok Friedricha Wilhelma Josepha Schellinga. Zmarł na cholerę panującą w Niemczech w XIX wieku.

Dzieła Hegla:
?Filozofia dziejów?
?Filozofia religii?
?Encyklopedia nauk humanistycznych?
?Nauka logiki?
?Fenomenologia ducha?
?Zasada filozofii prawa?.

Możliwości szerszego oddziaływania politycznego otworzyły się przed HEGLEM w Berlinie. Znalazło to wyraz w filozofii prawa (Zasady filozofii prawa, 1821). Wykraczając poza tematykę zapowiedzianą w tytule, książka ta zawiera
?cały system w określonym elemencie praktycznego rozumu".
Szczególną sławę, pociągającą za sobą poważne konsekwencje, zyskało zdanie z przedmowy do tego dzieła:
?Co jest rozumne, jest rzeczywiste; a co jest rzeczywiste, jest rozumne". Stało się ono hasłem restauracji, politycznego konserwatyzmu, filozoficznego uprawomocnienia koncepcji łaski bożej i uświęcenia stanu istniejącego. HEGEL awansował do rangi ?oficjalnego filozofa państwa pruskiego".
Próbował później ograniczyć tę tezę: rzeczywistość nie jest jedynie tym, co empiryczne, wraz z jego przypadkowym, sprzecznym wewnętrznie istnieniem, lecz taką egzystencją, która tożsama jest z pojęciem rozumu. Jako rozumne nie można więc traktować ani państwa pruskiego, ani żadnego innego zjawiska historycznego, lecz raczej wieczną teraźniejszość, która trwa zawsze i zawiera w sobie całą zniesioną przeszłość.
(P. Kunzman, F.-P. Burkard, F. Wiedemann, Atlas Filozofii, Warszawa 1999, s. 155)

Estetyka Hegla traktuje sztukę jako przejaw absolutu w zmysłowej postaci. Piękno artystyczne sytuuje się ?pośrodku, między zmysłowością jako taką i czystym myśleniem".
Przekształcanie się w istnienie obiektywne leży w naturze sztuki. Podczas gdy kult i dogmat zakrywają wewnętrzną istotę religii, obiektywizacja pozwala czyściej i pełniej odsłonić istotę sztuki.
Heglowską, filozofię religii wyraża najlepiej stwierdzenie: ?Treść religii chrześcijańskiej, jako najwyższy stopień rozwoju religii w ogóle, odpowiada w pełni treści prawdziwej filozofii". Filozofia jest zdolna udowodnić prawdę, ze Bóg jest miłością, duchem, substancją, podmiotem i wiecznie powracającym do siebie procesem.
Człowiek zna Boga tylko w takim stopniu, w jakim Bóg w człowieku poznaje samego siebie.
Jest to wiedza o wiedzy, samowiedza Boga w nieskończonej świadomości. W swej gnostyckiej teozofii HEGLA identyfikuje ludzką wiedzę z doskonałością boskiej rzeczywistości. Żadna inna filozofia nie miała większych ambicji. Filozofia HEGLA wywarła ogromny wpływ przede wszystkim w XIX w. Jej wielowarstwowość sprawiła, iż wachlarz możliwych interpretacji sięgał od orientacji teistyczno-idealistycznych do ateistyczno-materialistycznych. Odpowiednio do tego powstał obóz prawicy i lewicy heglowskiej. W marksizmie dialektyka została uznana za wzorcową metodę wyjaśniania procesów ekonomicznych i historycznych. Dla wielu filozofów następnego pokolenia (np. dla KIERKEGAARDA), krytyka HEGLA stanowiła zasadniczy moment w opracowaniu ich własnego stanowiska filozoficznego.
(tamże, s. 157)